Duurzame mobiliteit als prioriteit

Het richtlijnenboek voor mobiliteitseffectenrapporten (MOBER) kreeg een update. De versie van 2018 was na zeven jaar aan vernieuwing toe. “De focus ligt veel meer op duurzame mobiliteit”, zeggen Hilde Bellen en Mark Thoelen van het Departement MOW.

Vanaf 1 december kunnen projectontwikkelaars, initiatiefnemers, studiebureaus en vergunningsinstanties gebruikmaken van het nieuwe richtlijnenboek voor mobiliteitseffectenrapporten. Hilde Bellen en Mark Thoelen, beide regionale beleidsmedewerkers van het Departement Mobiliteit en Openbare Werken, namen de lead voor de vernieuwing van het document. De derde editie van het richtlijnenboek komt met een aantal nieuwigheden. “We vertrokken vanuit de vraag: wat is er nodig om negatieve verkeerseffecten in te dijken en positieve te versterken?”

Waarom?

“De wetgeving krijgt regelmatig updates. Door wetswijzigingen stond er verouderde materie in de editie van 2018”, zeggen Bellen en Thoelen. Ook belangrijk bij het nieuwe richtlijnenboek: een vlot goederentransport is essentieel voor de Vlaamse economie. Daarom is er ook aandacht voor de impact van logistiek verkeer, bijvoorbeeld zowel voor rijdende, stilstaande als wachtende vrachtwagens. “Daarnaast hebben we de kengetallen aangepast. Maar vooral: we hebben de nadruk op duurzame mobiliteitsmaatregelen versterkt.” Het richtlijnenboek wil vooral richtinggevend zijn, het is geen juridisch document. “We positioneren het als de leidraad voor de opmaak van een mobiliteitstoets en MOBER.”

Meer focus op duurzame mobiliteit

"De versterkte focus op duurzaamheid is de belangrijkste vernieuwing. Voortaan verwachten we in een MOBER engagementen voor duurzame mobiliteit. De ambitie is bekend: een duurzame modal split van 50-50 tegen 2030. We verwachten dat initiatiefnemers daarop inspelen door mobiliteitsalternatieven aantrekkelijker te maken.”

In dat streven naar duurzame mobiliteit is de verdichtingsparadox een gegeven waarbij rekening gehouden moet worden bij mobiliteitsstudies. “In dichte stedelijke gebieden is de verwachting vaak dat nieuwe projecten drukker verkeer veroorzaken. In realiteit blijkt dat de nabijheid van diverse functies er net voor zorgt dat meer mensen de fiets of het openbaar vervoer nemen of te voet komen.”

Meest recente kengetallen

De kengetallen in het vorige richtlijnenboek waren gebaseerd op het Onderzoek Verplaatsingsgedrag (OVG) 3, 4 en 5. Ze dateerden van voor de coronaperiode en kregen daarom een update. “Intussen zijn er veel recentere en uitgebreidere kengetallen beschikbaar uit OVG7 (uit 2023 en 2024). Daar deed men een grote steekproef met bijna 24.000 respondenten die daardoor heel representatief is. Na de coronaperiode hebben sommigen hun verplaatsingsgedrag structureel veranderd.”

Bij de kengetallen hoort wel nog een belangrijke kanttekening. “Opstellers geven best prioriteit aan cijfermateriaal van de verkeersgeneratie op de site. Als daar (nog) geen data van zijn, kunnen ze een beroep doen op cijfers van een gelijkaardig project. Pas als dat er niet is, zijn de kengetallen de meest aangewezen methode. Voor vergunningverlenende overheden en adviesverleners blijven de kengetallen standaard een houvast.”

We verwachten dat initiatiefnemers mobiliteitsalternatieven aantrekkelijker maken."

Wijzigingen in omgevingswetgeving

Het nieuwe richtlijnenboek heeft aandacht voor recente en toekomstige wetswijzigingen én ook voor de accenten in het huidige Vlaamse mobiliteitsbeleid met aandacht voor robuustere, veiligere en vooral toekomstgerichte infrastructuur. “De wetgeving inzake milieueffectrapportage (MER) vereenvoudigt bijvoorbeeld op 1 december. Daarnaast werden socio-economische vergunningen ingebed in de omgevingsvergunning. Daardoor introduceerde men de mobiliteitstoets voor kleinhandel. De nieuwe versie is aan het nieuwe juridische kader aangepast. Daarnaast kregen de stroomschema’s een update.”

Bron van inspiratie

“Het nieuwe richtlijnenboek is een serieuze stap vooruit”, besluiten Bellen en Thoelen. “De nieuwe kengetallen zijn een gevoelige verbetering. Ze weerspiegelen veel beter de mobiliteitsnoden van vandaag. Met deze nieuwe versie van het richtlijnenboek, mikken we op beter onderbouwde en toekomstgerichte MOBERs. We hopen dat de voorbeelden initiatiefnemers inspireren om dossiers samen te stellen met meer aandacht voor duurzame mobiliteit.”