Wegverkeer grootste veroorzaker geluidshinder

Meer dan 10.000 inwoners werkten twee jaar lang mee aan De Oorzaak, het grootste Vlaamse onderzoek naar omgevingsgeluid ooit. Prof. Cedric Vuye (Universiteit Antwerpen), een van de initiatiefnemers, vertelt over de belangrijkste inzichten.

Hoe is De Oorzaak ontstaan en hoe verliep het onderzoek?

“Ik werd benaderd door De Morgen. De krant wilde een burgerwetenschapsproject rond omgevingsgeluid opzetten en vroeg of ik mee wilde werken. Ik wilde verder kijken dan verkeerslawaai alleen en het onderzoek breed opzetten. Daarom hebben we ook samenwerking gezocht met het UZA en een slaap- en gehoorstudie aan het onderzoek gekoppeld.

We kozen bewust voor een stedelijke omgeving. Daar vinden we een breed gamma aan omgevingsgeluid, gecombineerd met een grote populatie. Uiteindelijk heeft het project een enorme dataset opgeleverd. Dat was nooit mogelijk geweest zonder alle partners en deelnemers. Vanuit Vlaanderen werkten het Agentschap Wegen en Verkeer, het Departement Omgeving, het Departement Zorg, De Lijn en Lantis mee.”

Wat zijn de belangrijkste conclusies?

“Een van de belangrijkste conclusies is dat wegverkeer op de eerste plaats staat. De grootste overlastbronnen in Antwerpen, Gent en Leuven wijken nauwelijks af van wat we zien in de Burgerbevraging Leefomgevingskwaliteit Vlaanderen, een eerder onderzoek van Departement Omgeving. Bijzonder, omdat ons onderzoek specifiek gericht was op stedelijke omgevingen. Daarnaast toont De Oorzaak vooral dat geluidshinder complexer is dan alleen het aantal decibels. Ook het type geluid, piekmomenten, de context en verwachtingen van mensen spelen een rol.”

Welke bronnen veroorzaken de meeste hinder en welke rol speelt wegverkeer?

“Verkeer komt overal terug. Motoren, auto’s, quads en vrachtwagens zorgen voor veel geluidshinder. Ook prioritaire voertuigen zien we vaak terug. Sirenes en motoren komen relatief weinig voor ten opzichte van auto’s, maar staan toch hoog in elke ranking omdat ze sterk opvallen.

Ook menselijke geluiden, autoradio’s en buren spelen een rol. De top tien mag je als beleidsmaker gebruiken als richting, maar je mag je er niet blind op staren. De tram of horeca komen bijvoorbeeld niet in de top tien voor, terwijl ze lokaal wel voor veel overlast kunnen zorgen. Soms zijn kleinere, gerichte ingrepen dus even belangrijk.

Geluidshinder laat zich niet in één cijfer vatten."

Wanneer wordt geluid problematisch? En welke rol spelen piekgeluiden?

“Eigenlijk kan je niet spreken van een stad die gewoon ‘te luid’ is. Er bestaan richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie en die hebben zeker hun nut, maar geluidshinder laat zich niet in één cijfer vatten.

Ook piekgeluiden spelen een belangrijke rol. Je kunt niet zomaar zeggen dat alles boven 70 dBA een piek is. Voor iemand in een rustige wijk kan 60 dBA al een opvallend geluid zijn. Daarom hebben wij een piek gedefinieerd als een geluid dat minimaal 10 dBA boven het voortschrijdend gemiddelde op die locatie ligt.”

Wie heeft het meest last van geluidshinder en wat is de impact op gezondheid?

“Dat is moeilijk te zeggen. Ieder mens is anders. In het onderzoek hadden we bijvoorbeeld een echtpaar dat in hetzelfde bed sliep, maar een compleet andere beleving van lawaai had. Overlast zit niet alleen in decibels. Context en verwachtingen spelen een grote rol. Als je buren aankondigen dat ze zaterdag een feestje geven, stel je je daarop in. De grootste impact van geluid zien we bij slaap. Daarnaast zien we dat geluid en stress elkaar kunnen versterken. Als je al moe of gestresseerd bent, stoor je je sneller aan geluid.”

Wat heeft je zelf het meest verrast aan de resultaten?

“Ik had meer verschil verwacht tussen werk- en weekenddagen, maar dat verschil is maar 1 dBA. In het weekend is er misschien wat minder verkeer, maar dan gaan mensen hun gras maaien. Er komt ander geluid voor in de plaats. Ze zeggen wel dat New York nooit slaapt, maar na dit onderzoek weet ik dat dat ook voor onze steden geldt!”